18.11.16

O ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΕΥΘ.ΚΑΨΑΗΣ ΔΙΑΒΑΖΕΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ : " ΜΙΚΡΑ ΤΑΞΙΔΙΑ .."


ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
Κωνσταντίνου Καβάφη: «Ιθάκη» - Κώστα Καψάλη: «Μικρά Ταξίδια»
Συγκριτική Προσέγγιση των δύο ποιημάτων από τους μαθητές και τις μαθήτριες του Γυμνασίου - Λυκειακών Τάξεων Γενικού Λυκείου Γρανίτσας υπό την καθοδήγηση της φιλολόγου κας Αντιγόνης Γιώτα
ΙΘΑΚΗ
Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,
να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος,
γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι,
τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις,
αν μέν’ η σκέψις σου υψηλή, αν εκλεκτή
συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις,
αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου,
αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου.
Να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος.
Πολλά τα καλοκαιρινά πρωιά να είναι
που με τι ευχαρίστησι, με τι χαρά
θα μπαίνεις σε λιμένας πρωτοειδωμένους·
να σταματήσεις σ’ εμπορεία Φοινικικά,
και τες καλές πραγμάτειες ν’ αποκτήσεις,
σεντέφια και κοράλλια, κεχριμπάρια κ’ έβενους,
και ηδονικά μυρωδικά κάθε λογής,
όσο μπορείς πιο άφθονα ηδονικά μυρωδικά·
σε πόλεις Aιγυπτιακές πολλές να πας,
να μάθεις και να μάθεις απ’ τους σπουδασμένους.
Πάντα στον νου σου νάχεις την Ιθάκη.
Το φθάσιμον εκεί είν’ ο προορισμός σου.
Aλλά μη βιάζεις το ταξείδι διόλου.
Καλλίτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει·
και γέρος πια ν’ αράξεις στο νησί,
πλούσιος με όσα κέρδισες στον δρόμο,
μη προσδοκώντας πλούτη να σε δώσει η Ιθάκη.
Η Ιθάκη σ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξείδι.
Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο.
Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια.
Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δεν σε γέλασε.
Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,
ήδη θα το κατάλαβες η Ιθάκες τι σημαίνουν.
Κωνσταντίνος Καβάφης

ΑΝΑΓΝΩΣΗ   ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΕΥΘ.ΚΑΨΑΛΗ

ΜΙΚΡΑ ΤΑΞΙΔΙΑ

Κάθε καινούρια μέρα , π’ ανατέλλει στη ζωή ,
σαν ένα άγνωστο , μικρό ταξίδι , λες , πως..μοιάζει ,
χωρίς συγκεκριμένο προορισμό και διαδρομή ,
που ένα πέπλο ολόλευκο , θαρρείς , πως το σκεπάζει .
                      *              *
Του μυστηρίου αυτού , η πρωτόγνωρη ομορφιά ,
του άγνωστου η γοητεία , που το νου σου σαγηνεύει ,
καθημερνά , καινούργιους χτύπους δίνει στην καρδιά ,
και της ψυχής , κάθε καινούριο πόθο..γαληνεύει..
                      *              *
Άμποτε , να ‘ν’ των ταξιδιών σου , πάντα αίσιοι οι καιροί ,
Κύκλωπες , μα και Λαιστρυγόνες να μην ανταμώσεις ,
ποτέ , στης μάγισσας της Κίρκης , να μη φτάσεις το νησί ,
την ομορφιά την άγνωρη , του ταξιδιού ολόκληρη να νοιώσεις .
                     *                  *
Τις Μοίρες τις καλές , να ‘χεις μαζί σου , και η τύχη καλή ,
του γυρισμού , το μακρινό το δρόμο , πάντα να σου δείχνει ,
κι’ αν σε κακοκαιριές , κάποτε , πέσει το μικρό σου το σκαρί ,
μη ξεχαστείς , μη πλανευτείς , άφηνε πάντα τα δικά σου ίχνη ..
                       *                  *
Μη γελαστείς , πως στη ζωή θα βρεις ταξίδια … μαγικά ,
τόπους πρωτόγνωρους , κι’ αλλιώτικους ανθρώπους ,
σαν θα γυρίζεις πίσω , όλα θα σου φαίνονται απλά..καθημερνά ,
θα νοιώθεις , πως δεν έφυγες ποτέ απ’ τους δικούς σου τόπους ..
                       *                   *
Μ’ αν κάποτε , του νόστου σου η τύχη .. σβήσει και χαθείς ,
σε κάποιου ταξιδιού σου , τις ατέλειωτες , γλυκές περιπλανήσεις ,
μη μετανιώσεις , μη..δακρύσεις , και μη…παραπονεθεις ,
στάθηκες τυχερός , με όσα στη ζωή σου μπόρεσες να..ζήσεις … Κ.-
Κώστας Καψάλης


ΑΝΑΛΥΣΗ:

Συγκρίνοντας τα δύο ποιήματα οι μαθητές επεσήμαναν πως για τον Καψάλη κάθε καινούργια μέρα αποτελεί ένα νέο ξεκίνημα, ένα μικρό ταξίδι προς το άγνωστο, χωρίς συγκεκριμένο προορισμό, σε αντίθεση με τον Καβάφη όπου ο προορισμός δηλώνεται εξαρχής ως Ιθάκη, παραπέμποντας έτσι στην Ιθάκη του ομηρικού Οδυσσέα.
Το στοιχείο του μυστηρίου ενυπάρχει στο ποίημα, η γοητεία του άγνωστου γονιμοποιεί τη φαντασία, δημιουργώντας εγρήγορση, καθώς κάθε πόθος που πραγματώνεται οδηγεί σε αυτή.
Τα εμπόδια της ζωής, κοινά και στους δύο, παραπέμπουν έντονα στο παραμυθικό στοιχείο, κινητοποιώντας ψυχικά και πνευματικά τον άνθρωπο, ώστε να αντεπεξέλθει στις δυσκολίες της ζωής και να ενδυναμωθεί, βγαίνοντας αλώβητος από αυτές.
Κοινό στοιχείο και στα δύο ποιήματα αποτελεί η προτροπή προς τον μοναχικό ταξιδευτή να μην παρασυρθεί, να μην πλανευτεί από τους πειρασμούς και τις ηδονές που θα συναντήσει, έχοντας ως απώτερο στόχο το γυρισμό .Επισημαίνεται ότι δεν πρέπει να υιοθετηθεί η φιλοσοφία της ήσσονος προσπάθειας, αλλά αντίθετα του διαρκούς αγώνα, που θα οδηγήσει στην κατάκτηση του στόχου και θα σφυρηλατήσει μια πολυσχιδή προσωπικότητα.
Αν σε κάποιο ταξίδι αποπροσανατολιστεί ο ταξιδευτής, να μη μετανοιώσει, να μην παραπονεθεί, γιατί το ίδιο το ταξίδι του προσέφερε εμπειρίες, ψυχικό πλούτο, δύναμη, στοιχεία τα οποία συντελούν στην απόκτηση ποιότητας ζωής και πνευματικής ανέλιξης.
Κοινά στοιχεία στα δύο ποιήματα είναι:
α. Το παραμυθικό στοιχείο
β Ο μοναχικός ταξιδευτής
γ. Το θαλάσσιο ταξίδι
δ. Το αισιόδοξο και ελπιδοφόρο μήνυμα
ε. Η χρήση β΄ ενικού προσώπου
στ. Οι πειρασμοί, τα εμπόδια ,τα οφέλη
ζ. Οι προτροπές για το ταξίδι
η. Αποτελούν και τα δύο διδακτικά ποιήματα
θ.Χρήση ευχετικής υποτακτικής
Διαφορές:
α. Στον Καψάλη δεν υπάρχει συγκεκριμένος προορισμός, όπως η Ιθάκη στον Καβάφη
β. Στον Καψάλη η ομοιοκαταληξία είναι πλεκτή και υπάρχουν στροφικές ενότητες, ενώ στον Καβάφη υπάρχει πεζολογία.
Στη διαθεματική διδασκαλία συμμετείχαν οι μαθητές:
  1. Αθανασίου Αλίκη
  2. Αλέστα Αγγελική
  3. Βελτίστας Παναγιώτης
  4. Γεωργαλής Κωνσταντίνος
  5. Ζαχαράκης Λάμπρος
  6. Καρδαμπίκης Σωτήριος
  7. Καυκούλα Βιργινία
  8. Κουρλού Αποστολία
  9. Κωστή Χρυσούλα
  10. Κώτσιας Παναγιώτης
  11. Σιαλμάς Παναγιώτης
  12. Σιλεβίστας Χρήστος
Τη διδασκαλία παρακολούθησε και συντόνισε η σχολική σύμβουλος φιλολόγων του νομού Ευρυτανίας κα Ελένη Μουρδουκούτα.



         ΑΠΑΓΓΕΛΙΑ  ΚΩΝ.ΚΑΨΑΛΗ 

               " ΜΙΚΡΑ  ΤΑΞΙΔΙΑ ..." 









KAΘΕ  ΠΟΙΗΜΑ  ΚΑΙ ΜΙΑ..ΙΣΤΟΡΙΑ ...

   Θα  ήταν  περίπου  άνοιξη  του  2013 , όταν  δέχτηκα  ένα πολύ - πολύ  ευχάριστο τηλεφώνημα από  μια  Φιλόλογο που  υπηρετούσε  στο  Λύκειο  Γρανίτσας  Ευρυτανίας μαζί  με  τον  ανιψιό  μου Θύμιο , γιο  του  αδελφού  μου  Γιώργου , και  είχαμε  επικοινωνήσει  τηλεφωνικά μερικές  φορές και  μάλιστα  μού  είχε  εκφράσει  την αγάπη  της  για  τα  ποιήματά  μου , της  είχα  χαρίσει  το  βιβλίο της  Συλλογής  μου " ΤΡΑΓΟΥΔΩΝΤΑΣ  ΣΤΗ  ΖΩΗ " , μου  τηλεφώνησε  λοιπόν και  με  παρακάλεσε  να  της  δώσω ένα  ποίημά  μου , που  να  έχει  κάποια  σχέση  με  την  " ΙΘΑΚΗ " του Καβάφη , γιατί  ήθελε  να  κάνει  κάποια  εργασία συγκρίνοντας  τα  δύο  αυτά  ποιήματα , βέβαια μου είπε πως  έψαξε  τη  συλλογή  μου  αλλά  δυστυχώς , δεν βρήκε  κάτι  σχετικό ,κάτι  βέβαια  που  και  εγώ  γνώριζα .
   Της  είπα  λοιπόν , αν έχω  χρόνο  μερικών  ημερών και  μου απάντησε  πως  ναι , τότε  της  ανέφερα για  ένα  μου ποίημα με τίτλο  , προσωρινό , " ΜΙΚΡΑ  ΤΑΞΙΔΙΑ " , που  είχε  μιά  λίγο  περίεργη  ιστορία . αλλά θα  ήθελα  λίγο  χρόνο  για  να  το.. " συναρμολογήσω " . Το  ποίημα  λοιπόν  αυτό , ήταν  γραμμένο τον  Μάϊο του  2010 , στο  Νοσοκομείο  Αττικό , όπου  έκανα  μια πολύ  δύσκολη επέμβαση  καρδιάς , με υψηλότατο  ρίσκο και  την  παραμονή της  επέμβασης , φορτωμένος  με  άγχος  και ...ένα  σωρό  άλλα συναισθήματα όχι  και  τόσο..ευχάριστα , το  βράδυ δεν μπορούσα να  κλείσω  μάτι , ΟΙ  ΣΚΕΨΕΙΣ ...ΔΕΝ  ΜΕ  ΆΦΗΝΑΝ , ΓΎΡΩ  ΣΤΙΣ  3  το  πρωί λοιπόν , πήρα το  στυλό  και  το  μπλοκάκι  μου και  πήγα  στο  μικρό  σαλονάκι  που  υπήρχε  κοντα  στο  δωμάτιό  μου , και  αφέθηκα  στις σκέψεις  μου , που  σιγά- σιγά πήραν τη μορφή  ενός ποιήματος , κάπου  εκεί όμως  ήρθε  η προίσταμένη που  με έψαχνε  στο  δωμάτιό  μου  και φυσικά  με  μάλωσε , και με  γύρισε  στο  δωμάτιόμου , όπου  εγώ  συνέχισα  το  γράψιμο ...
    Αυτό  λοιπόν  το  ποίημα ,που όπως  θα  δείτε έχει  πολλά  κοινά  στοιχεία  με  την " ΙΘΑΚΗ " , ΉΤΑΝ  ΤΟ  ΠΟΊΗΜΑ ΠΟΥ  ΕΣΤΕΙΛΑ  ΣΤΗΝ ΦΊΛΗ  κ. Γιώτα , και  περίμενα  τις  εντυπώσεις  της ..πράγματι  μου  τηλεφώνησε λέγοντά  μου " ΤΙ  ΜΟΥ  ΕΚΑΝΕΣ ..." εγώ  βέβαια  πήρα  μάλλον  αρνητική την απάντηση και  φυσικά της  είπα  πως  δυστυχως  αυτό  μπορώ  μόνο  να  σου  δώσω , τώρα  αν  δεν  σου  αρέσει..τι  να  κάνουμε , και  εκεί μου  είπε  ΠΩΣ  ΟΧΙ  ΜΟΝΟ  ΤΗΣ  ΑΡΕΣΕΙ  ΑΛΛΑ  ΕΙΝΑΙ  ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΌ , ΚΑΙ  ΜΑΛΙΣΤΑ  ΕΚ ΠΡΏΤΗΣ  ΟΨΕΩΣ  ΔΕΙΧΝΕΙ  ΜΙΑ  ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΉ  ΠΛΕΥΡΑ  ΤΗΣ ΙΘΑΚΗΣ , και  έτσι  λοιπόν το  χρησιμοπο'ιησε  με  μεγάλη  ειτυχία  κλπ..κλπ.
   Αυτή  λοιπόν  είναι η  ιστοριούλα   των " Μικρών  ταξιδιών ..." 

   Καλή  σας  μέρα  

Κωνσταντίνος  Ευθ. Καψάλης 

  www.lidoriki.com

ΣΗΜ :Το  ίδιο  εκείνο  βράδυ , που  αποδείχτηκε πού..παραγωγικο ,  γράφτηκε  και ένα  πολύ  όμορφο  τραγούδι , το " ΕΛΑ ..." που ελπίζω  κάποια  στιγμή να  το  ακούσουμε  και   να  σας αρέσει ...βέβαια , γράφτηκε  κάτω από απίθανα  δυσκολες  συναισθηματικά , συνθηκες , και  μάλλον είναι  μια  κραυγή ...αγωνίας  και  ένα  SOS , ΆΓΝΩΣΤΟ  ΠΡΟΣ  ΠΟΙΟΝ , ΠΈΡΑ ΑΠ' ΤΗΝ  ΟΙΚΟΓΈΝΕΙΆ  ΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΣ  ΔΙΚΟΎΣ  ΜΟΥ  ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ , ΒΛΈΠΕΙΣ  ,  ΣΕ  ΤΌΣΟ  ΔΎΣΚΟΛΕΣ  ΣΤΙΜΈΣ Ο  ΝΟΥΣ  ΠΑΝΝΤΑ  ΨΑΧΝΕΙ ΑΠΕΛΠΙΣΜΕΝΑ  ΓΙΑ..ΒΟΗΘΕΙΑ ...







No comments: