24.2.17

Τα Κούλουμα στους Στύλους του Ολυμπίου Διός: «Μασκαράδες και πολίται / στις Κολώνες να βρεθείτε»

http://mikros-romios.gr/koulouma/

Γλέντι στους στύλους του Ολυμπίου Διός.
Γλέντι στους στύλους του Ολυμπίου Διός.
του Ελευθερίου Γ. Σκιαδά
Για τους νεότερους Έλληνες τα παραδοσιακά «Κούλουμα» περικλείονται στην τριλογία «ταραμάς, κρεμμύδι, ρετσίνα». Αυτά ίσχυαν από τα χρόνια του Όθωνα ακόμη, όταν τις ομηρικές αποκριάτικες ευωχίες διαδέχονταν το χταπόδι, το στρείδι, το μύδι και το βρεγμένο κουκί. Τα τελευταία απομεινάρια του εθίμου ζούμε στις ημέρες μας, βλέποντας τις εικόνες που εξελίσσονται στην Αγορά της οδού Αθηνάς από τα ξημερώματα κάθε Καθαράς Δευτέρας. Όταν η Αγορά βρισκόταν ακόμη στην περιοχή των Αέρηδων, εκεί που συμβάλλουν οι οδοί Αιόλου και Αδριανού, με τις χαμηλές και ετοιμόρροπες στέγες των «οψοπωλείων», δηλαδή των καταστημάτων τροφίμων, κυρίως των ψαράδικων επικρατούσε η ίδια εικόνα. Στους στενούς λασπώδεις διαδρόμους ενός πολυδαίδαλου λαβύρινθου τριγυρνούσαν οι νοικοκυραίοι για να ψωνίσουν τα σαρακοστιανά τους, κυρίως τα θαλασσινά που μοίραζαν απλόχερα τη μυρωδιά τους σε ολόκληρη την περιοχή. Ήταν το σύνθημα για να περάσει η σκυτάλη στους αρτοπώλες, με τις αφράτες και μαλακές λαγάνες τους, αλλά και τις πίτες που παρασκεύαζαν ειδικά για την Καθαρά Δευτέρα. «Είχεν τόση ζωή η Αγορά, ώστε ενόμιζε τις ότι όλος ο κόσμος της πόλεως ευρίσκετο εκεί», έγραφε εντυπωσιασμένος ο Βλάσης Γαβριηλίδης πριν από 120 χρόνια, σχολιάζοντας ταυτόχρονα τις ακριβές τιμές.
Κούλουμα στον λόφο του Φιλοπάππου.
Κούλουμα στον λόφο του Φιλοπάππου.
Τα Κούλουμα
Πολλές οι συζητήσεις και οι επιστημονικές ερμηνείες για την προέλευση της λέξης «Κούλουμα». Στο ερώτημα δεν απάντησαν, κατά καιρούς, μόνον οι ειδικοί, οι δάσκαλοι και οι ιερομόναχοι. Απάντησαν κάποτε και οι λουκουμαδοποιοί! Υποστηρίζοντας την προέλευση από το ακκουμουλείτσιο, το κούμουλο αναγραμματισμένα, πρόβαλαν την παραγωγή της από σλαβικές, αλβανικές, αραβικές, αιγυπτιακές, ινδοκινέζικες αλλά και πολυνησιακές λέξεις. Ωστόσο, οι Έλληνες συνέχισαν να γιορτάζουν τα Κούλουμα και την έλευση της άνοιξης έχοντας στον νου τους τον εξαγνισμό μετά τον αποκριάτικο κορεσμό. Και οι Αθηναίοι να συνδυάζουν τα Κούλουμα με τις «κολούμνες», τους στύλους του Ναού του Ολυμπίου Διός, όπου συναθροίζονταν βρίσκοντας μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για δημόσια διασκέδαση. Γενική έξοδος και διημέρευση στις «Κολώνες».
«Η πόλις άδειασε και το μεσημέρι δεν υπήρχαν εις τα σπίτια της πρωτευούσης ειμή μόνον οι άρρωστοι και οι σακατεμένοι», έγραφε στα τέλη της δεκαετίας του 1930 ο Ν. Γιοκαρίνης. Από το πρωί της Καθαροδευτέρας οι λόφοι του Αρδηττού και του Σταδίου –ακόμη στην περιοχή του Σταδίου έσπερναν γρασίδι και στην περιοχή των Στυλών αλώνιζαν– καταλαμβάνονταν από κόσμο. Άδειαζαν οι γειτονιές. Οι πανηγυριστές, συν γυναιξί και τέκνοις, ξεκινούσαν περπατώντας για να φτάσουν στις Κολώνες. Αντίκριζαν ακόμη τους δύο ανεμόμυλους που στέκονταν υπερήφανοι• ο ένας, ο «Μύλος του Γεωργάκη Αργυρίου» στου Μετς και ο άλλος, ο «Μύλος του Χιώτη» στον λόφο πίσω από τον σημερινό Άγιο Παντελεήμονα.

Κούλουμα, σκίτσο του 1911.
Κούλουμα, σκίτσο του 1911.
Οι «στραγαλατζήδες»
Απλωμένοι τριγύρω οι «στραγαλατζήδες», κρατώντας μασούρια παστέλια, ζαχαρωμένους κοκορίκους, λουκούμια και μελένιο χαλβά που τον έκοβαν με ένα μικρό σκεπαρνάκι. Και τι δεν έβρισκε την Καθαρά Δευτέρα κανείς στην περιοχή των Στυλών του Ολυμπίου Διός: κρητικά πορτοκάλια, χουρμάδες, φουντούκια, φιστίκια, ταραμάδες, ελιές, διάφορα θαλασσινά, αχινούς, στρείδια, κρεμμύδια, σκόρδα, καρύδια, σύκα, χαϊμαλιά, σουτζούκια, σταφίδες, κυδωνόπαστα, κουλούρια, χαλβάδες διάφορούς. Ξακουστός ο ταχίν χαλβάς. Εκεί πωλούνταν και το περίφημο νερό «από του παπά το αμπέλι», όπως φώναζαν όλοι οι νερουλάδες, χωρίς κανείς να μας εξηγήσει ποιο ήταν αυτό το περίφημο αμπέλι που παρήγαγε γάργαρο νερό. Επίσης, πραγματική πλημμύρα από τσότρες (:φλασκιά) με σώσμα και παγούρια με κοκκινέλι. Πάντως, οι περισσότεροι πήγαιναν να διασκεδάσουν εφοδιασμένοι με τις προμήθειες που είχαν κάνει από την Παλιά Αγορά στους Αέρηδες.
Άποψη του Ναού του Ολυμπίου Διός 1875.
Άποψη του Ναού του Ολυμπίου Διός 1875.
Στο χώμα, στο γρασίδι ή στον βράχο στρωνόταν η βελέντζα. Στη μέση τα καλάθια. Ελάχιστα μαχαιροπίρουνα, με τα δάχτυλα να κάνουν καλύτερα τη δουλειά τους για να ξεπλυθούν στο τέλος με την τσότρα. Οι παρέες δίπλα-δίπλα. Οι συνομιλίες ζωηρές και τα αστεία ανάλογα με το πνεύμα της εποχής. Κάθε πενήντα μέτρα και ένας γάιδαρος φορτωμένος με σύκα ξερά ή κάποιο ξεχαρβαλωμένο δίτροχο με πορτοκάλια και λεμόνια. Παραδίπλα μια πλάστιγγα, είδος επαγγελματικής ζυγαριάς, περίμενε τους επισκέπτες της. Βρακάδες, φουστανελοφόροι και λαϊκοί τύποι από κάθε γωνιά της χώρας ανέβαιναν να ζυγιστούν δίνοντας μια δεκάρα και εισπράττοντας τα πειράγματα των μικρών γαυριάδων που καιροφυλακτούσαν για να πειράξουν τον κόσμο. Παρέες με ασίκηδες χόρευαν τσάμικο, αλλά και παρέες με γαλατάδες από το Λοιδωρίκι απολάμβαναν τα εδέσματά τους τραγουδώντας δυνατά παραδοσιακούς σκοπούς. Σε άλλη γωνιά της περιοχής οι φραγκοραφτάδες της Αγίας Ειρήνης, της οδού Αιόλου, ξετρέλαιναν τα κορίτσια με τις φυσαρμόνικες και τα ερωτικά τους τραγούδια.
Διασκεδάζοντας πίνοντας ρετσίνα.
Διασκεδάζοντας πίνοντας ρετσίνα.
Κύριο χαρακτηριστικό των ομάδων που σχηματίζονταν ήταν ο τόπος καταγωγής τους. Μακεδόνες, Γορτύνιοι, Καλαβρυτινοί, Ρουμελιώτες, νησιώτες κ.λπ. Την καταγωγή τους μαρτυρούσαν τα τραγούδια τους. Όπως το κλέφτικο των Λοιδωρικιωτών: «Ένας αητός καθότανε / στον ήλιο και λιαζότανε». Ή ο ύμνος των Μεσσήνιων «Αν πας στην Καλαμάτα / κ’ ερθείς με το καλό / φέρε μου ένα μαντήλι / να ‘ναι μεταξωτό», αλλά και το νοσταλγικό των Πηλιορειτών: «Τρία παιδιά Βολιώτικα / μας πήραν την Αννούλα». Από τις αρχές του 20ού αιώνα το σκηνικό πλούτιζαν ακόμη περισσότερο οι χάρτινοι αετοί που πλημμύριζαν τον ουρανό πάνω από τους λόφους της Πνύκας, του Φιλοπάππου και του Αρείου Πάγου. Ο Ι. Κονδυλάκης σημείωνε πως από τότε ήταν η μεγαλύτερη χαρά των παιδιών και πως η ανύψωσή τους ήταν η πρώτη πάλη του μικρού ανθρώπου προς τη φύση και έδινε στα παιδιά τη χαρά της νίκης σ’ αυτόν τον αγώνα.
Φουστανελλάδες έξω απο το Ηρώδειο.
Φουστανελλάδες έξω απο το Ηρώδειο.
Το γλέντι έφτανε στο κατακόρυφο το απόγευμα. Πολλοί μεθυσμένοι. Άλλοι έπαιρναν τον ύπνο τους ξαπλωμένοι στα χόρτα χωρίς να ενοχλούνται από τη φασαρία γύρω. Όπως έγραψε κάποτε ο Στ. Στεφάνου, ο οποίος και άφησε πίσω του τις καλύτερες περιγραφές για τα Κούλουμα, μερικοί ήταν πεσμένοι μπρούμυτα θυμίζοντας νεκρούς μάχης. Τους είχε ξαπλώσει το ρετσινάτο. Γέροι Πλακιώτες τριγύριζαν, πέρα δώθε, με τα κοντοβράκια τους και οι υπηρέτριες ξέδιναν τρέχοντας απ’ εδώ και απ’ εκεί με τους στρατιώτες. Παντού φωνές και τραγούδια. Νταούλια, γκάιντες, πίπιζες. Τα ίχνη από τα φαγοπότια διατηρούνταν επί ημέρες στους Στύλους του Ολυμπίου Διός. Χιλιάδες φλούδες από πορτοκάλια, μυριάδες όστρακα θαλασσινών και παλιόχαρτα.
Τα Κούλουμα τέλειωναν με τη δύση του ήλιου. Και ο Δημήτρης Γιαννουκάκης έσπευδε να γράψει τον επίλογο: «Πέρασε πια το Καρναβάλι / και ήρθε η Σαρακοστή / κι’ ησύχασαν μικροί μεγάλοι / που είχαν εκτροχιαστεί». Φρόντιζε δε να δίνει και τις κατάλληλες οδηγίες: «Έτσι λοιπόν μακριά από τρέλες / δεν επιτρέπονται φιλιά / παρά μονάχα σε κοπέλες / που ‘χουν στο μάγουλο …εληά!».

Χαρταετός, σκίτσο του Κ. Δημητριάδη.
Χαρταετός, σκίτσο του Κ. Δημητριάδη.

 Πίσω στα παλιά 

EN AΘΗΝΑΙΣ ..ΚΑΙ ΟΙ ΓΕΡΟΙ ΣΤΗ ΒΕΡΑΝΤΑ

Εν Αθήναις...και οι γέροι στην βεράντα

Στις αρχές τα σπίτια της Αθήνας είχαν πλάκες τσιμέντινες στα πατώματα....
Διάφορα χρώματα αλλά και με σχέδια....δεν εννοώ φυσικά τις κάμαρες που νοίκιαζες στις αυλές των θαυμάτων...αυτές είχαν τσιμέντο....μόνο του σπιτινοικοκύρη το σπίτι που είχε παραπάνω δωμάτια είχε πλάκες...
Με τα χρόνια το μωσαϊκό έκανε εμφάνιση αρχίζοντας από τις πρώτες πολυκατοικίες...
έγινε μόδα και άρχισαν να ξηλώνονται οι πλάκες στις μονοκατοικίες από τον μωσαϊκατζή....
Πήγαινες επίσκεψη και το πρώτο που σου έδειχναν ήταν τα μωσαϊκά....
Στα παρτάκια που πήγαινες φρόντιζες να βάζεις παπούτσια που δεν γλιστράνε
για να μη ξεφτιλιστείς χορεύοντας με την αιθέρια ύπαρξη....να μην σαβουριαστείς δηλαδή και γελάνε και οι γέροι στην βεράντα...που διακριτικά
φυλάγανε Θερμοπύλες!
Τα περνούσαν οι νοικοκυρές με γυαλιστικό για να λάμπουν...
Ήταν όμως καθαρά και δεν σκόνταφτες όπως παλιά στις πλάκες που με τον καιρό
άρχιζαν να εξέχουν.
Στα προξενιά που γινόντουσαν η προξενήτρα εξηγούσε τα της προικός....
"....και το σπίτι που παίρνει η κοπέλα ...έχει και μωσαϊκά...."
Και όμως γυρίζοντας πίσω σε εκείνα τα χρόνια θα μείνω στα τσιμεντένια πλακάκια με τα σχέδια....τα γύψινα στην οροφή....τις ανθοστήλες....
τις εταζέρες....τα χωμάτινα πιάτα τοίχου με την Ακρόπολη....
το ΚΑΛΗΜΕΡΑ που κρέμαγες την πετσέτα....

"Τα πιο ωραία λαϊκά
σε σπίτια με μωσαϊκά
τα είχαμε χορέψει
γαλάζιο γύψο η οροφή
και τα τακούνια μου καρφί
κι από την πρώτη την στροφή,
το στόμα εγώ το 'χα λατρέψει."

ΕΔΩ  ΛΙΔΟΡΙΚΙ.ΔΩ  ΛΙΔΟΡΙΚΙ 

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΒΟΤΑΝΑ " ΑΓΡΙΑΑ


ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΒΟΤΑΝΑ : “ ΑΓΡΙΑΔΑ “

 

    ΤΟ   ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ  ΤΗΣ  ΦΥΣΗΣ
image
Η λατινική ονομασία του βοτάνου Αγριάδα είναι Agropyron repens L. (Αγρόπυρο το έρπον). Ανήκει στην οικογένεια των Αγροστωδών. Είναι γνωστό με τα ονόματα άγλωσσο, αούστας, άγριο έρη, αγρόπυρον, άργαστη κ.α. 
Βότανο Αγριάδα
Η Αγριάδα φυτρώνει σε καλλιεργημένα και ακαλλιέργητα εδάφη, σε κήπους και αναχώματα. Το συναντούμε σε υψόμετρο μέχρι τα 2000 μέτρα.
Η Αγριαδα είναι πολυετές αυτοφυούμενο χόρτο, με πολύ μακριές περιπλεκόμμενες ρίζες. Τα φύλλα του είναι στενά, ταινιοειδή και γλαυκοπράσινα. Φτάνει σε ύψος από 10 έως 50 εκατοστά. Υπάρχουν διάφορα είδη, ανάλογα με τις περιοχές που το συναντούμε. Το επίμηκες και το σχοινοειδές απαντώνται σε αμμώδη παραθαλάσσια μέρη. Το παράκτιον που φυτρώνει σε παραθαλάσσια μέρη έως την ορεινή ζώνη και το διάμεσο που βρίσκεται στην κατώτερη ζώνη. Είναι ζιζάνιο πολύ ενοχλητικό για τους αγρότες και τους κηπουρούς αλλά χρήσιμο για την κτηνοτροφία. Επίσης είναι χρήσιμο γιατί στηρίζει αμμώδη εδάφη.
Τις ίδιες ιδιότητες έχει και η Άγρωστις ή Άργωστη των αρχαίων Ελλήνων, η οποία υπάγεται στο γένος Κυνόδους και είναι πολύ κοινή στην Ελλάδα και άλλες χώρες της Μεσογείου με την ονομασία Αγριάδα (Κύνοδον δάκτυλον).
Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούνται τα φύλλα και κυρίως η ρίζα της Αγριάδας. Το ρίζωμα το συλλέγουμε την άνοιξη ή στις αρχές του Φθινοπώρου. Το πλένουμε και το ξηραίνουμε στη σκιά. Το βότανο σε στεγνό μέρος διατηρείται για τρία χρόνια περίπου.
Ιστορία
Οι θεραπευτικές ιδιότητες της αγριάδας ήταν γνωστές από την εποχή του Διοσκουρίδη, τον πρώτο αιώνα μ.Χ.
Δραστικές ουσίες
Η αγριάδα περιέχει μία βλεννώδη ουσία, την τριτισίνη (φρουκτοζάνη) σε ποσοστό 8%, ινοσιτόλη 3%, μανιτόλη, σταθερό έλαιο, βιταμίνες Α και Β, γλυκοσίδιο βανιλλίνης, σαπωνίνη, φυτική κόλλα, σιλικούχο κάλιο, σίδηρο, μικρή ποσότητα πτητικού ελαίου (κυρίως αποτελούμενο από αγροπυρίνη η οποία έχει αποδειχθεί ότι διαθέτει αντιβιοτικές ιδιότητες ευρέως φάσματος).
Ιδιότητες και ενδείξεις
Είναι από τα πιο χρήσιμα φαρμακευτικά φυτά και συμπεριλαμβάνεται σε πολλούς συνδυασμούς για τη θεραπεία του προστάτη. Είναι μαλακτικό χωρίς παρενέργειες, αυξάνει την διούρηση, διευκολύνοντας τη λειτουργία των νεφρών, καθαρίζει τον οργανισμό από τις τοξίνες και κατεβάζει τη χοληστερίνη του αίματος. Βοηθά στους κολικούς του συκωτιού, πέτρες στη χολή, στη χρυσή και την κυτταρίτιδα. Δρα ως αντισηπτικό και αντιφλεγμονώδες σε ουρικές λοιμώξεις, όπως κυστίτιδα, ουριθρίτιδα, προστατίτιδα, στον ρευματισμό και τις ασθένειες του δέρματος. Είναι ωφέλιμο για νεφρόλιθους και ψαμμίαση (άμμο στα νεφρά). Είναι χρήσιμη σε προβλήματα νυκτερινής ακράτειας. Σε προβλήματα υπέρτασης βοηθά σημαντικά μόνη της η σε συνδυασμό με φύλλα ελιάς ή κλωνάρια Οξιού. Για προβλήματα κυστίτιδας, ουριθρίτιδας και προστατίτιδας μπορεί να συνδυασθεί άριστα με Αρκτοστάφυλο ή Αχιλλέα. Χάρη στην τριτισσίνη που περιέχει (ουσία που έχει παρόμοια δράση με την ινσουλίνη) χρησιμοποιείται ως βοηθητικό στην ασθένεια του διαβήτη. Γάλλοι βοτανολόγοι χρησιμοποιούν τα φύλλα για τη διέγερση του συκωτιού και της χολής.
Δοσολογία
Παρασκευάζεται ως αφέψημα. Ρίχνουμε δύο κουταλιές του τσαγιού κομμένο ρίζωμα σε ένα φλιτζάνι νερό και το σιγοβράζουμε για 10 λεπτά. Σουρώνουμε και πίνουμε τρεις φορές την ημέρα.
*Άρθρο του Σάκη Κουβάτσου στα Χανιώτικα Νέα.
ΠΗΓΗ Δίανθος
WWW/LIDORIKI.COM 

TA ΥΨΟΜΕΤΡΑ ΤΩΝ ΧΩΡΙΩΝ ΜΑΣ




Τα παλιότερα χρόνια , οι περισσότεροι δρόμοι της Επαρχίας μας , έκλειναν απ' τα χιόνια , και πολλά χωριά μας έμεναν αποκλεισμένα γιά καιρό , με όλες τις..συνέπειες , τώρα , δόξα τω Θεώ , δεν αντιμετωπίζουμε τέτοια προβλήματα , σπάνια , πολύ σπάνια , διακόπτεται η επικοινωνία με τα χωριά μας , ας δούμε όμως το υψόμετρο των χωριών μας :
Άβορος 750 , Άγιοι Πάντες 50 , Αλποχώρι 900 , Αμυγδαλιά 640 , Αρτοτίνα 1210 , Βραίλα 590 , Γλυφάδα 10 ( Δαφνοχώρι 900 ) , Δάφνος 1050 , Διακόπι 620 , Διχώρι 1150 , Δροσάτο 420 ( Παλαιόχανο 200 ) , Δωρικό 700 , Ελαία 350 , Ερατεινή 15 , Ευπάλιο 100 , Ζοριάνο 800 , Κάλλιο 400 ( Κλήμα 740 , Τριβίδι 750 ) , Καλλιθέα 700 ( Άγιος Νικόλαος-Ντουβιά 10 ) , Κάμπος 610 ( Παλαιόμυλος 650 ) , Καρούτες 1040 , Καστράκι 200 , Κερασιά 1340 , Κλήμα Ευπαλίου 300 , Κόκκινος 650 , Κονιάκος 850 , Κουπάκι 850 , Κριάτσι 1200 , Κροκύλειο 840 , Λευκαδίτι 6οο , Λιδορίκι 560 , Μακρινή 750 , Μαλάματα 10 , Μαλανδρίνο 600 , Μανάγουλη 10 , Μαραθιάς 10 , Μηλιά 680 , Μοναστηράκι 10 , Παλαιοξάρι 690 , Πάνορμος 80 , Πενταγιοί 950 , Πεντάπολη 450 ( Αιγίτιο 920 , Λεύκα 328 , Σκαλούλα 600 , Παλαιόκαστρο 450 ) , Περιβόλι 600 , Περιθεώτισσα 720 , Ποτιδάνεια 810 , Πύργος 510 , Σεργούλα 340 ( Πραλία Σεργούλας 10 ) , Στύλια 840 , Συκιά 780 , Σώταινα 700 , Τείχιο 65ο ( Βαρνάκοβα 750 ) , Τολοφώνα 90 , Τριζόνια 10 , Τρίκορφο 400 , Τρίστενο 940 , Φιλοθέη 560 , Ψηλό Χωριό 1200 .
Διαλέξτε πιό..υψόμετρο σας ..ταιριάζει και..τρέξτε , όλα όμως τα χωριά μας είναι , ομολογουμένως , πανέμορφα...
wwwl.lidoriki.com 

ΣΚΙΤΣΟ ΖΟΥΓΚΛΑΣ




www.lidoiki..com