20.4.14

“ ΤΑ ΖΩΝΤΑΦΑΚΙΑ “…

         ΟΣΑ  ΘΥΜΑΜΑΙ

 

1

2

 

 

Κώστα,

             Σου φωτοτύπησα τα μικρά λιγοσέλιδα βιβλιαράκια που περιείχαν τα τροπάρια και τα εγκώμια της Μεγάλης Παρασκευής, Τα έχω κράτηση διότι  μου θυμίζουν τα παιδικά μου αθώα χρόνια, που και εμείς τα μικρά αισθανόμασταν μια ιδιαίτερη χαρά που είχαμε αυτά τα βιβλιαράκια και παίρναμε θέση τραγουδώντας (Η Ζωή εν τάφων, κατετέθης  Χριστέ,  άξιον  εστί ..αι  γενεαί αι  πάσαι κλπ) και  Εμείς τα μικρά παιδιά απαραιτήτως πηγαίναμε την Μεγάλη Εβδομάδα στην Εκκλησία από σεβασμό και βέβαια μας το τόνιζαν και η δάσκαλοι του σχολείου μας.  Οι οποί μας δίδασκαν θρησκευτικά και υπήρχε και κατηχητικό σχολείο κάθε Τετάρτη στην εκκλησία Παναγίας.  Εγώ προσωπικά δυο φορές είχα βρεθεί, τα περισσότερα παιδάκια ήταν γύρο από την γειτονιά της Εκκλησίας.  Η υπόθεση για τον Άγιον Γεώργιο, τον γείτονα μου και φρουρό του Βαρουσιού και του  Λιδορικιού είναι σοβαρό θέμα και εξαρτάται από όλους μας , να διορθωθεί αυτό  το σοβαρό πρόβλημα, που θα  συζητήσουμε άλλη φορά 

Χρόνια Πολλά, Καλή Ανάσταση, Υγεία, Ευτυχία, Ειρήνη και καλή καρδιά Εύχομαι σε όλους σας Καλή Ανάσταση και καλή αντάμωση.

Με αγάπη,

Μαρία Γ. Πέτρου-  Νταλάκα

20-  4 – 2014

 

 

000

Μέσα  δεκαετίας  του '50 , αναμνηστική  φωτογραφία απ' το  κατηχητικό  σχολείο , στην  εκκλησία της  Ζωοδόχου  Πηγής , με  την  παρουσία  του  κατηχητή  παπα Σπύρου  Κοράκη . Αναγνωρίστηκαν : ..Λατσούδη , Μιμίκα  Καραμήτσου , Ανδρέας  Κοράκης , Μπάμπης Σουρμελής , Κώστας  Καψάλης , Γιάννης  Υφαντής , Δημ. Παπακυριακόπουλος , γιος  της καθηγήτριας Λιαπίκου , Μίμης Πίτσιος , Χρύσανθος  Πάζας , Ηλίας  Ανδρίτσος , Μιλτιάδης Κασίδης κάπου  ανάμεσα  πρέπει  να  είναι  η  Τασία Κρικέλα  και  η  Μαρία  Πέτρου .

   Με..κατακεραύνωσε αγαπημένοι μου  φίλοι , η  ξαδέλφη  μου  η  Μαρί Πέτρου – Νταλάκα , με  το  λιγόλογο αυτό  σημείωμά  της  σχετικά με  τα…” ζωνταφάκια “, τα  βιβλιαράκια  δηλαδή με  τα  εγκώμια της  Μεγάλης Παρασκευής , γιατί ομολογώ πως  δεν  μπορούσα  ποτέ  να  φανταστώ , πως  ένα  μικρό  κοριτσάκι φεύγοντας  με  την  οικογένειά  του  για  την Αμερική , θα  σκεφτόταν  να  πάρει μαζί  του κάτι  απ’ την  Πατρίδα για  να  του θυμίζει  τα  παιδικά  του  χρόνια , κι’άυτό  το  κάτι ήταν  το  βιβλιαράκι με  τον  “ Επιτάφιο  θρήνο “…

   Μόλις  διάβασα  φίλοι  μου  το  γραμματάκι  αυτό  της  Μαρίας , το  μυαλό  μου  αυτόματα  ταξίδεψε  στα  χρόνια  τα  παιδικά  μας , τότε  που  διαβάζαμε κατασυγκινημένοι το  υπέροχο  ποίημα του  ποιητή  μας  Γιώργου Δροσίνη και  αμέσως  μπήκα  στη  θέση  της  Μικρής  Μαρίας , τι  άραγε  θα  έκανα εγώ , τι  θα  έλεγα ;

 

 

Χῶμα ἑλληνικό

 

Τώρα ποὺ θὰ φύγω καὶ θὰ πάω στὰ ξένα
καὶ θὰ ζοῦμε μῆνες, χρόνους χωρισμένοι,
ἄφησε νὰ πάρω κάτι κι ἀπὸ σένα,
γαλανὴ πατρίδα πολυαγαπημένη,
ἄφησε μαζί μου φυλαχτὸ νὰ πάρω
γιὰ τὴν κάθε λύπη κάθε τι κακό,
φυλαχτὸ ἀπὸ ἀρρώστια, φυλαχτὸ ἀπὸ Χάρο,
μόνο λίγο χῶμα, χῶμα ἑλληνικό.

Χῶμα δροσισμένο μὲ νυχτιᾶς ἀγέρι,
χῶμα βαφτισμένο μὲ βροχὴ τοῦ Μάη,
χῶμα μυρισμένο ἀπ᾿ τὸ καλοκαίρι,
χῶμα εὐλογημένο, χῶμα ποὺ γεννάει
μόνο μὲ τῆς Πούλιας τὴν οὐράνια χάρη,
μόνο μὲ τοῦ ἥλιου τὰ θερμὰ φιλιά,
τὸ μοσχάτο κλῆμα τὸ ξανθὸ σιτάρι,
τὴ χλωρὴ τὴ δάφνη, τὴν πικρὴν ἐλιά.

Χῶμα τιμημένο, ποὔχουν ἀνασκάψει
γιὰ νὰ θεμελιώσουν ἕναν Παρθενώνα,
χῶμα δοξασμένο, ποὔχουν ροδοβάψει
αἵματα στὸ Σούλι καὶ στὸ Μαραθώνα,
χῶμα πὄχει θάψει λείψαν᾿ ἁγιασμένα
ἀπ᾿ τὸ Μεσολόγγι κι ἀπὸ τὰ Ψαρὰ
χῶμα ποὺ θὰ φέρνει στὸν μικρὸν ἐμένα
θάρρος, περηφάνια, δόξα καὶ χαρά.

Θὲ νὰ σὲ κρεμάσω φυλαχτὸ στὰ στήθια,
κι ὅταν ἡ καρδιά μου φυλαχτὸ σὲ βάλει
ἀπὸ σὲ θὰ παίρνει δύναμη βοήθεια,
μὴν τὴν ξεπλανέψουν ἄλλα, ξένα κάλλη.
Ἡ δική σου ἡ χάρη θὰ μὲ δυναμώνει,
κι ὅπου κι ἂν γυρίσω, κι ὅπου κι ἂν σταθῶ
σὺ θὲ νὰ μοῦ δίνεις μιὰ λαχτάρα μόνη,
πότε στὴν Ἑλλάδα πίσω θὲ νὰ ῾ρθῶ.

Κι ἂν τὸ ριζικό μου -ἔρημο καὶ μαῦρο-
μοὔγραψε νὰ φύγω καὶ νὰ μὴ γυρίσω,
τὸ στερνὸ συχώριο εἰς ἐσένα θἄβρω,
τὸ στερνὸ φιλί μου θὲ νὰ σοῦ χαρίσω.
Ἔτσι κι ἂν σὲ ξένα χώματα πεθάνω,
καὶ τὸ ξένο μνῆμα θἆναι πιὸ γλυκὸ
σὰ θαφτεῖς μαζί μου στὴν καρδιά μου ἐπάνω,
χῶμα ἀγαπημένο, χῶμα ἑλληνικό.

  Γ.Δροσίνη

 

  Για  το  ίδιο  θέμα , της  ξενιτιάς και  της..νοσταλγίας , απασχόλησε  και  απασχολεί  αιώνες τώρα  τους Έλληνες  ποιητές και  φυσικά  έχουν  γραφτεί δεκάδες , εκατοντάδες  θα  λέγαμε σχετικά  ποιήματα , που όμως όλα  έχουν  μέσα  τους  την..μελαγχολία και  τη  λαχτάρα  της  επιστροφής ..

    Ο άσβεστος βλέπεις  , καημός  της μικρής  Μαρίας είναι  ο  ίδιος καημός  εκατοντάδων  χιλιάδων Ελλήνων που  έφυγαν για  την  ξενιτιά  κουβαλώντας μέσα  στην  ψυχή  τους  κάποια  πράγματα  απ’ την  Ελλάδα ..ζουν  εκεί αλλά..” ΠΑΝΤΑ  ΕΠΙΣΤΡΕΦΟΥΝ…”

 

ΠΑΝΤΑ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙΣ…

Ο

Τι κι΄αν τις ομορφιές του κόσμου, όλες, γνώρισες,

κι΄αν έζησες στα πιο ‘μορφα,τα πιο ψηλά,παλάτια,

τίποτα δεν αξίζουν, όλα,μπρός στο καλωσόρισες

που θα σου πουν ψιθυριστά,δυο δακρυσμένα μάτια.

                  *                *

Τι κι΄αν στης μοναξιάς τ απέραντα τα πέλαγα ταξίδεψες,

και στων ονείρων σου ναυάγησες,τ’απάνεμα ακρογιάλια,

στου πατρικού σου την αυλή,σε μια γωνίτσα,γύρεψες,

τα παιδικά σου όνειρα να θάψεις,σαν πολύτιμα κοράλλια.

                  *                 *

Tη γερασμένη,του σπιτιού σου, καρυδιά ,στον κόρφο

σαν άγιο φυλαχτό,στα μακρινά σου τα ταξίδια,κράτησες

μαζί με τη μορφή του κοριτσιού,που ξύπνησε τον πόθο,

σαν ήσουνα αμούστακο παιδί , σαν πρωταγάπησες.

                  *                 *

Μέσα απ’τα πράσινα,ξεθωριασμένα,του σπιτιού παράθυρα,

ώρες ατέλειωτες ,κοιτώντας τη βροχή,ταξίδευες..ταξίδευες

σε χώρες μακρινές,εξωτικές,φέρνοντας πάντα λάφυρα,

τις ομορφιές του ονείρου ,της ζωής,που πάντα γύρευες.

                  *                  *

Πάντα επιστρέφεις,στη γωνιά τη φτωχική,τη λατρεμένη,

να ονειρευτείς,παιδί,ξανά κάτω απ’τη γέρικη μουριά,

μ’ αλίμονο..απ’όλα τα παλιά τίποτα ,πια, δεν απομένει,

μόνο στα βάθη της  ψυχής ,η απέραντη της μάνας η αγκαλιά.-…. Κ.Κ.-

Αθήνα 12 03 06.

“ Τραγουδώντας στη  Ζωή “

     Λιδορίκι  2010

ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΓΑΛΛΟΙ ΚΑΤΑ ΜΠΟΛΣΕΒΙΚΩΝ

 

ΜΑΡΙΑ ΤΟΠΑΛΗ

Θάλαμος στρατιωτικού νοσοκομείου με τραυματίες πολέμου. Ορθιος στο βάθος, ένστολος, ο Νικόλαος Σμπαρούνης, ο οποίος υπηρέτησε με το Υγειονομικό Σώμα στο Μακεδονικό Μέτωπο (1918), στην Ουκρανία (1919) και στη Μικρά Ασία (1919-1922).

Θάλαμος στρατιωτικού νοσοκομείου με τραυματίες πολέμου. Ορθιος στο βάθος, ένστολος, ο Νικόλαος Σμπαρούνης, ο οποίος υπηρέτησε με το Υγειονομικό Σώμα στο Μακεδονικό Μέτωπο (1918), στην Ουκρανία (1919) και στη Μικρά Ασία (1919-1922).

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΜΠΑΡΟΥΝΗΣ-ΤΡΙΚΟΡΦΟΣ
Ημερολόγιον της εις Ρωσσίαν εκστρατείας
Εισαγωγή, μεταγραφή κειμένου,
επιμέλεια: Ιωάννα Παπαθανασίου
εκδ. Βιβλιόραμα, σελ. 208

Τον Νοέμβριο του 1918 ο «Μεγάλος Πόλεμος», όπως αποκλήθηκε ο Πρώτος Παγκόσμιος, τελείωνε. Η ανθρωπότητα, η Ευρώπη ορισμένως, έμπαινε μόνον επιφανειακά σε έναν δρόμο ειρήνευσης, που επρόκειτο να αποδειχθεί λίαν απατηλός πριν συμπληρωθεί 20ετία. Η μικρή Ελλάδα, έχοντας βγει ενισχυμένη από τους Βαλκανικούς Πολέμους, ζούσε τη σύντομη φαντασίωση του μεγαλείου της, που θα κορυφωνόταν με τη Συνθήκη των Σεβρών το 1920 και θα συντριβόταν με τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922.
Δυσοίωνο προανάκρουσμα της τραγικής κατάληξης αποτελεί η σύντομη στρατιωτική περιπέτεια της ελληνικής εκστρατείας στη μεσημβρινή Ρωσία από τον Ιανουάριο μέχρι τον Απρίλιο του 1919. Κομμάτια αυτής της «ουκρανικής εκστρατείας», μιας μάλλον άγνωστης σελίδας της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, αποτυπώνονται στην υπό συζήτηση έκδοση του ημερολογίου του στρατιωτικού γιατρού Νικόλαου Σμπαρούνη-Τρικόρφου (1888-1966). Φυλάσσεται στα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ), όπου κατατέθηκε μαζί με το υπόλοιπο προσωπικό αρχείο του Σμπαρούνη από τη Λευκή Μολφέση το 1996.
Οπως πληροφορούμαστε στην ουσιώδη εισαγωγή της Ιωάννας Παπαθανασίου, η Ελλάδα βρίσκεται να πολεμά τους Μπολσεβίκους στο πλευρό των Γάλλων, με έδρα των επιχειρήσεων την Οδησσό. Οπως υποστηρίζει η ιστορικός, η γαλλική εκστρατεία κατά των Μπολσεβίκων αποτέλεσε βέβαια μέρος μιας γενικευμένης «σταυροφορίας εναντίον των “κόκκινων”» στην οποία «έλαβαν συνολικά μέρος στρατιωτικά τμήματα από 15 χώρες», ανάμεσά τους οι Βρετανοί, οι Ιάπωνες, οι Αμερικανοί και οι Τούρκοι. Υπήρξε, μολαταύτα, «ιδιαίτερα φιλόδοξο εγχείρημα» των Γάλλων, μέσω του οποίου σχεδίαζαν «να εδραιωθούν στα μεγάλα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας και, στη συνέχεια, να διεισδύσουν στο εσωτερικό της Ουκρανίας με στόχο να καταλάβουν το λεκανοπέδιο του Ντονέτσκ, γνωστού για τα πλούσια κοιτάσματα άνθρακα».
Η εκστρατεία ήταν βραχύτατη, το τέλος άδοξο. Οι Μπολσεβίκοι, συνεπικουρούμενοι από τον ντόπιο πληθυσμό, απώθησαν επιτυχώς τους Γάλλους και τους Ελληνες, που αναγκάστηκαν σύντομα να εκκενώσουν την τελευταία ζώνη της άμυνάς τους στην Οδησσό και να υποχωρήσουν μέσω Ρουμανίας και Ευξείνου Πόντου προς την Κωνσταντινούπολη. Ο Σμπαρούνης-Τρίκορφος, γιατρός με καλή γνώση της γαλλικής και θητεία στους Βαλκανικούς Πολέμους, αναλαμβάνει τη διοίκηση στρατιωτικού νοσοκομείου στην Οδησσό. Το ημερολόγιο, που τηρεί από τη στιγμή του απόπλου από τη Θεσσαλονίκη (Ιανουάριος) μέχρι και μετά την ολοκλήρωση της υποχώρησης (Απρίλιος), αφηγείται με κοφτές, λακωνικές φράσεις την πορεία της εκστρατείας από την οπτική των μετόπισθεν, του στρατιωτικού νοσοκομείου, της μέριμνας για διακομιδή και φροντίδα ανθρώπων και υλικού κατά την υποχώρηση. Το συνοδεύουν πλούσια σε πληροφορίες παραρτήματα, που περιλαμβάνουν αποσπάσματα ημερησίων διατάξεων, επικήδειους, στατιστικές ασθενών, κατάλογο αποβιωσάντων αλλά και δρομολόγια εκδρομών και περιπάτων.
Λιτή διατύπωση
Παρά την πειθαρχημένη, λιτή διατύπωση των σκέψεών του, ο γιατρός από το Ευπάλιο της Δωρίδας μάς καθιστά κοινωνούς όχι μόνο της περιπέτειας του στρατιωτικού νοσοκομείου αλλά και της εν γένει ατμόσφαιρας, των συναισθημάτων και των ανθρώπινων στιγμών που δεν καταφέρνει η μοίρα του πολέμου να αναστείλει ολότελα. Τον βλέπουμε κατά την ημερομηνία εκκίνησης να απευθύνεται με ανυπόκριτο ενθουσιασμό και πατριωτική φιλοδοξία στο προσωπικό του στρατιωτικού νοσοκομείου (Παράρτημα Ι). Τα ιδανικά των φιλελευθέρων αξιωματικών με τους οποίους συνδέεται (διετέλεσε αργότερα δύο φορές υπουργός για σύντομα χρονικά διαστήματα) είναι και δικά του ιδανικά: «Η εκστρατεία αύτη μέλλει να αποτελέσει τιμητικήν σελίδα της μακράς και ενδόξου ιστορίας, συγχρόνως δε μέλλει να συντελέσει σπουδαίως εις την πραγματοποίησιν των εθνικών μας ιδεωδών».
Η εξέλιξη θα τον διαψεύσει. Το νοσοκομείο, που με τόσο κόπο θα ανασκουμπωθεί για να στήσει στην εντέλεια, θα χρειαστεί σχεδόν αμέσως να διαλυθεί και πάλι, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του πολύτιμου υλικού θα εγκαταλειφθεί άδοξα κατά την υποχώρηση. Τον σοκάρει εμφανώς η λεηλασία εκ μέρους του όχλου που έχει ταχθεί με το μέρος των Μπολσεβίκων. Ντρέπεται που υποχωρεί με ασφάλεια πάνω σε καράβι ενώ ο στρατός αναγκάζεται να υποχωρήσει με τα πόδια, εκτεθειμένος σε δεινά και κακουχίες. Προστριβές με Ελληνες και Γάλλους αξιωματούχους τον φθείρουν. Στο ενδιάμεσο βρίσκεται υποχρεωμένος να εξηγήσει σε μια δεσποινίδα ότι δεν πρέπει να τρέφει ελπίδες για δημιουργία σχέσης μαζί του. Για μιαν άλλη όμως, αδελφή νοσοκόμα, γράφει «πολύ ενδιαφέρων τύπος», και μοιράζεται μαζί της όπερα και μακριούς περιπάτους. Πρόσωπα και στιγμές της Ομογένειας αποτυπώνονται μαζί με τους τίτλους των θεατρικών έργων και της όπερας που παρακολουθεί στην Οδησσό και στα μεγάλα λιμάνια της Ρουμανίας. Ονόματα αξιωματικών που αργότερα θα διαδραματίσουν ρόλο στην πολιτική σκηνή είναι παρόντα στις σημειώσεις του: Κονδύλης, Πλαστήρας, Νίδερ, Κουρτάκης, Οθωναίος, Παρασκευόπουλος, Κατεχάκης. Το ημερολόγιο κλείνει με την αναχώρηση του Σμπαρούνη-Τρικόρφου για τη Σμύρνη, όπου έμελλε να συνοδεύσει το Γ΄ Σώμα Στρατού μέχρι και τον Σαγγάριο (1922).

http://www.kathimerini.gr/

ΠΑΣΧΑ ΣΤΟ ΤΡΙΣΤΕΝΟ

ΝΟΣΤΑΛΓΙΚΕΣ ΔΩΡΙΚΕΣ ΠΑΣΧΑΛΙΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ

Οι παιδικές αναμνήσεις από το Πάσχα στο χωριό μου Τρίστενο της ορεινής Δωρίδας μου είναι αξέχαστες και με συνοδεύουν παντού , ιδίως όταν πλησιάζει η μεγάλη αυτή Γιορτή . Τη Λαμπρή την περιμέναμε όλοι , μικροί και μεγάλοι σαν την μεγαλύτερη γιορτή της Χριστιανοσύνης , προετοιμασμένοι με αυστηρή νηστεία και μετά τη κοινωνία των αχράντων μυστηρίων .

‘Όταν πλησίαζε το Πάσχα , μια Κυριακή πρωί η γιαγιά μου είπε σε μένα και το μικρότερο αδερφό μου Γιώργο να μη φάμε τίποτα και να πάμε στην εκκλησία να κοινωνήσουμε .

Ξεκινήσαμε λοιπόν , με τον αδερφό μου , μικρό τότε 5 χρόνων , και προχωρώντας μέσα απ’ τους κήπους , χάριν συντομίας , βρήκαμε στο δρόμο μας ένα καταπότι νερό ποτιστικό . Για να μη βραχεί ο αδερφός μου τον πήρα καβάλα , αλλά μου μύρισε κρεμμύδι . Τον μάλωσα γιατί έφαγε αφού έπρεπε να μεταλάβει νηστικός και εκείνος κλαίγοντας μου είπε ότι το ξέχασε και έφαγε μια « μαγκίπα » , φύλλα δηλαδή από φρέσκο κρεμμυδάκι . Του έδωσα…άφεση αμαρτιών αφού επρόκειτο για εξομολογηθείσα αμαρτία και φτάσαμε στην Αγιά Σωτήρα όπου πήραμε την Πασχαλιά απ’ το δισκοπότηρο του Παπαγιώργη .

Στο σχολαρχείο του Κροκυλείου , φοιτούσαμε τότε τρία παιδιά , ο Γιάννης Ανδρίτσου , ο μακαρίτης Παναγιώτης Κουφασίμος και εγώ , και σαν πιο..εγγράμματος με έμαθε ο παπαΓιώργης λίγες βδομάδες πριν το Πάσχα , την ψαλμωδία των εγκωμίων του επιταφίου θρήνου . Θυμάμαι την ταραχή όταν μπροστά στο εκκλησίασμα αντήχησαν οι φωνούλες μας με το « η ζωή εν τάφω » . Η περιφορά γινόταν μέσα στη σιγαλιά της νύχτας γύρω απ’ την εκκλησία του Σωτήρος με την πένθιμη υπόκρουση της γλυκόλαλης καμπάνας και με ζωγραφισμένη την ευλάβεια των χωριανών .

Όταν έγινε η περιφορά και ο επιτάφιος ευωδιαστός απ’ τις λελέντες , τις βιολέτες και τα καρυόφυλλα , σταμάτησε μπροστά στην κλειστή εξωτερική πύλη και ο παπα Γιώργης με τη μελωδική του φωνή αναφώνησε : « Άρατε πύλας άρχοντες υμών και επάρθητε πύλαι αιώνιοι και εισελεύσηται ο Βασιλεύς της δόξης » .

Ο νεοκόρος μέσα απ’ την πύλη ρώτησε : « Τις εστί ούτος ο Βασιλεύς της δόξης » ; και ο παπα Γιώργης απάντησε : « Κύριος κραταιός και δυνατός εν πολέμω , Κύριος των δυνάμεων , αυτός εστι ο Βασιλεύς της δόξης ..» .

Ευθύς αμέσως , άνοιξε η θύρα , ανυψώθηκε ο επιτάφιος και ένας – ένας οι χωριανοί σταυροκοπιούνταν και περνούσαν κάτω απ’ τον επιτάφιο και παρακολουθούσαν με θρησκευτική κατάνυξη την ακολουθία ως το τέλος της .

Τη νύχτα του Σαββάτου κατά την Ανάσταση του Χριστού , οι στενοί δρόμοι του χωριού φεγγοβολούσαν απ’ τα κλεφτοφάναρα των παιδιών που με τους γονείς τους πήγαιναν στην εκκλησία . Μόλις ο παπάς έψαλλε το χαρμόσυνο μήνυμα της Ανάστασης « Αναστάσεως ημέρα και λαμπρυνθώμεν τη πανηγύρει και αλλήλους περιπτυξόμεθα » όλοι οι εκκλησιαζόμενοι με αναμμένα τα κεριά , αντάλλασαν το φιλί της αγάπης λησμονώντας τις διαφορές και τις παρεξηγήσεις .

Πρωί την μέρα του Πάσχα , το χωριό το σκέπαζαν οι γκριζογάλανοι καπνοί απ΄’ την ετοιμασία του οβελία και η μοσχοβολιά των αρνιών που ψήνονταν γαργάλιζε τους γύρω χωριανούς . Το Τρίστενο , είναι αμφιθεατρικά χτισμένο , καταπράσινο και με φόντο τα επιβλητικά έλατα που το περιβάλλουν στην κορυφή . Κατά το έθιμο , καθένας που τελείωνε το ψήσιμο , χαιρετούσε τους γείτονες , τους συγγενείς και φίλους με μια τουφεκιά , κατάλοιπο απ’ τα έθιμα των κλεφταρματωλών , και οι χαιρετούμενοι απαντούσαν « καλώς να σε βρω » και ακολουθούσαν οι επισκέψεις , το τσούγκρισμα των αυγών και τα κεράσματα με μεζέδες και κόκκινο , μπρούσκο , κρασί . Νωρίς το απόγευμα μετά τη λειτουργία της αγάπης , έστηναν χορό στο προαύλιο της εκκλησίας , με πρώτους τους γεροντότερους , άνδρες και γυναίκες , και πρώτη τη Δημοσθέναινα ή ..Γκουβαρτίνα ..

Τα τραγούδια του χορού τα έλεγαν τα κορίτσια με άσπρα φακιόλια και τις μακριές κοτσίδες , οι νέοι ..καμάρωναν και οι γριές ..νυφοδιάλεγαν ..

Τη Δευτέρα του Πάσχα , γίνεται η λειτουργία στο ξωκλήσι της Παναγιάς και μετά ακολουθούσε φαγοπότι με στρωμένες τις « καραμελωτές κουβέρτες » και τις Σάβλες πάνω στο χλοερό γρασίδι και κάτω απ’ τις αιωνόβιες πουρνάρες . Τότε , συνηθιζόταν να ανταλλάσσουν ευχές , στέλνοντας τα παιδιά με μεζέ και ένα ποτήρι κρασί . Τα παιδιά τσούγκριζαν αυγά και όσα έσπαγαν τα κέρδιζαν κατά το έθιμο . Το φαγοπότι συνεχιζόταν με επιτραπέζια τραγούδια και ακολουθούσε μεγάλος χορός με τσάμικο και συρτό , που διακόπτονταν συνέχεια , απ’ τα κεράσματα μεζέδων και κρασιού .

Το τέλος του χορού το έκλεινε ο λεβεντόπαπας και δάσκαλος του χωριού παπα Γιώργης τον οποίο σέβονταν και αγαπούσαν όλοι .

· ******

Η Πασχαλιάτικη , αυτή , νοσταλγική ανάμνηση γράφτηκε απ’ τον Τριστενιώτη Ζήσιμο Αλεξίου και δημοσιεύτηκε στην Λιδορικιώτικη εφημερίδα « Λιδωρίκι » του Γιώργου Καψάλη τον Μάρτιο του 1984 , αριθ. Φυλ. 28 .

       Χρόνια  Πολλά – Χριστός  Ανέστη

   Απ’ το “ Λιδωρίκι “ με  αγάπη ….Κ.Κ.-

ΠΑΛΙΕΣ ΛΑΜΠΡΙΑΤΙΚΕΣ ΘΥΜΗΣΕΣ ..

Kροκύλειο  2012 - ΄Θάνος

ΠΑΛΙΕΣ ΛΑΜΠΡΙΑΤΙΚΕΣ ΘΥΜΗΣΕΣ … 

ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ του Δημ. Κ. Υφαντή

Έφτασαν οι μέρες να γιορτάσουμε και φέτος το Πάσχα , τη μεγάλη αυτή γιορτή της Χριστιανοσύνης , που οι Χριστιανοί την είχαν ονομάσει παλιότερα Λαμπρή , γιατί ερχόταν με την Άνοιξη , που η φύση ντύνεται στα γιορτινά της κι ο κόσμος ξεφεύγει απ’ τη βαριεστημάρα του χειμώνα και νιώθει ξανανιωμένος και χαρούμενος . Οι γεωργοί μάλιστα , την ήθελαν τη Λαμπρή με βροχές για ν’ ανθίσουν και να καρπίσουν τα δέντρα και για να γίνουν καλά τα σπαρτά . Και γι αυτό είχαν πει : “ Χαρά στα Φώτα τα ..στεγνά , και τη Λαμπρή ..βρεγμένη “..

Ποιός απ’ όλους μας δεν θυμάται κάποια Λαμπρή απ’ τις περασμένες ή δεν έχει θαμμένα κάπου στα καταβάθτις στάχτες ια της μνήμης βιώματα από μια τέτοια Γιορτή !

Πολλές δεκάδες χρονιές πέρασαν , από τότε που ξέκοψα απ’ το χωριό και που οι συνθήκες της ζωής δεν μ’ άφησαν να βρεθώ κάποτε εκεί για να γιορτάσω τη Λαμπρή μαζί με τους συγχωριανούς μου . Έτσι θα ήταν πολύ φυσικό , ύστερα από τόσα χρόνια , να μη θυμάμαι πια τίποτα από κείνες τις αλήθειες και τις παραδόσεις , που ζούσε ο κόσμος στα χωριά , την εποχή εκείνη .

Κι’ όμως δεν συμβαίνει αυτό , γιατί ; γιατί δεν είναι σπάνιες κάποιες στιγμές , σαν πλησιάζει το Πάσχα , που η σκέψη μου φτερουγίζει νοσταλγικά μ στα τόσο ξεμακρυσμένα παιδικά χρόνια , κι’ ανασκαλεύοντας τις στάχτες του παρελθόντος , πασχίζει να μου θυμίσει κάποιες από κείνες τις περασμένες Πασχαλιές , που ζήσαμε σε κείνα τα ανέμελα χρόνια , τα γιομάτα από όνειρα και προσδοκίες και να..φρεσκάρει ξεθωριασμένες , χαρούμενες εικόνες ή να ξαναζωντανέψει όμορφες Πασχαλιάτικες σκέψεις ολότελα σβησμένες απ’ τα κατάστιχα της μνήμης .

Έτσι αναθυμιέμαι , με πόση αγωνία περιμέναμε εκείνα τα χρόνια – που παιδάκια ακόμα , του Δημοτικού ή του Ελληνικού Σχολείου , ζούσαμε στα ορεινά φτωχοχωριά – τις Λαμπριάτικες μέρες για να ξελασκάρουμε απ’ το σχολειό , να φάμε λιγάκι καλύτερα , γιατί θα υπήρχε το Πασχαλιάτικο αρνί ή κατσίκι και θα βάφονταν και τα κόκκινα αυγά , κι’ ακόμα για να πάρουμε και κανένα φτωχο..δωράκι και να χαρούμε κοντά στους δικούς μας , που κι’ αυτοί πρόσμεναν με χαρά αυτές τις άγιες μέρες για να ξεκόψουν λίγο απ’ τις δουλειές και να ξεχάσουν , έστω και για λίγο , τις έγνοιες της βιοπάλης και τη μονοτονία της ζωής .

Τα παιδιά ωστόσο , ανύπόμονα , όπως πάντα , μόλις τέλειωναν οι απόκριες , όπου ο κόσμος είχε ξεδώσει κάπως με τις αυτοσχέδιες αποκριάτικες εκδηλώσεις και τις άλλες φτωχοδιασκεδάσεις κι’ άχριζε η νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής , που κράταγε κοντά δυο μήνες , αρχίζουν απ’ την πρώτη κιόλας μέρα να σκέφτονται τη Λαμπρή και να μετράνε , μία – μία , τις μέρες που πέρναγαν και να λογαριάζουν πόσες υπολείπονταν ακόμα ως τη Μεγάλη Βδομάδα , που θα σταμάταγαν τα σχολεία για να μπορέσουν , μόλις θα τέλειωνε κι’ αυτή , να…ξαναφάνε .

Γιατί , εκείνα τα χρόνια , ο πιο πολύς κόσμος στα χωριά , νήστευε συστηματικά και πολλοί μάλιστα δεν έτρωγαν ούτε λάδι τις Τετάρτες και Παρασκευές , για να εξαγνιστούνε καλύτερα και να προετοιμαστούνε για την Πασχαλιά . Έτσι τα βόλευαν με όσπρια και χορταρικά και μονάχα του Ευαγγελισμού και των Βαγιών , που “ καταλύονταν “ τα ψαρικά , τρώγανε και μπακαλιάρο . Ύστερα από τέτοια νηστεία , οι άνθρωποι ξελιγώνονταν απ’ την αναφαγιά και πιο πολύ τα παιδιά , που η σαρακοστή τους φαινόταν ατέλειωτη και περίμεναν μ’ ανυπομονησία , τις Λαμπριάτικες μέρες , “ για να ..λιγδωθεί τ’ αντεράκι τους “που είχε τόσο ταλαιπωρηθεί απ’ τη νηστικομάρα της σαρακοστής .

‘Oμως , πριν από το Πάσχα μεσολαβούσε η δοκιμασία της Μεγάλης Βδομάδας , που η νηστεία γινόταν πιο αυστηρή , γιατί τα φαγητά φκιάχνονταν αλάδιαγα και την περνούσαν με “ βραχτάρια “ από όσπρια ( όσπρια βρασμένα χωρίς λάδι ) , με ελιές και πρασολάχανα , για τις νοικοκυρές δε η Μ. Βδομάδα ήταν πραγματικό ξεθέωμα γιατί έπρεπε να φρεσκάρουν το σπίτι , να μπουγαδιάσουν , να ζυμώσουν το Λαμπριάτικο “ ύψωμα “ , να φκιάξουν τα λαμπροκούλουρα , να βάψουν τα κόκκινα αυγά , να λούσουν τα παιδιά και να ετοιμάσουν και όλα τα χρειαζούμενα για το Πασχαλινό γιορτάσι . Κι ενώ όλη τη μέρα ξεθεώνονταν απ’ την κούραση , το βράδυ θα ‘ πρεπε να πάνε στην εκκλησία για ν’ ακούσουν τα 12 ευαγγέλια και να παρακολουθήσουν τον Επιτάφιο .

Θυμάμαι ακόμα , πως μια κοπέλα , το βράδυ της Μ. Πέμπτης που διαβάζονταν τα 12 ευαγγέλια , όπως ήταν κατάκοπη απ’ τις δουλειές , την πήρε ο ύπνος , εκεί σε μια γωνιά του γυναικωνίτη και δεν πήρε είδηση ότι τέλειωσε η ακολουθία , έφυγε ο κόσμος και κλειδώθηκε η εκκλησία . Κι’ όταν αργότερα , την αναζήτησαν , γιατί δεν είχε πάει σπίτι , τη βρήκαν κοιμισμένη ακόμα στην καρέκλα . Μπορεί να φανταστεί κανείς , τι λαχτάρα θα τράβαγε αν κάποια στιγμή ξυπνούσε και βρισκόταν ολομόναχη μέσα στην κατασκότεινη εκκλησία ;

Εμείς τα παιδιά , άμα έμπαινε η Μ. Βδομάδα , μαθαίναμε με το δάσκαλο τον επιτάφιο Θρήνο , για να ψάλουμε κατά την περιφορά του Επιταφίου στους δρόμους του χωριού και γύρω απ’ την πλατεία της εκκλησίας , που γινόταν με μεγάλη κατάνυξη απ’ όλους τους χωριανούς κι’ είχε πολλή γραφικότητα με τ’ αναμμένα κεριά , που κράταγε όλος ο κόσμος και τα πολύχρωμα κλεφτοφαναράκια που βαστούσαν τα παιδιά . Ενώ το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής , κάποια απ’ τα παιδιά , 2-3 μαζί παρέα , είχαν ξανοιχτεί στο χωριό και γυρίζοντας τα σπίτια ένα – ένα , είχαν το “ Χριστού Πάθη “ , τα πάθη του Χριστού , για να κονομήσουν κάποιο χαρτζιλίκι ή να μαζέψουν αυγά για να βάψουν τη Λαμπρή .

Επί τέλους , έφτανε και η πολυπόθητη παραμονή για την Ανάσταση – που στα παλιότερα εκείνα χρόνια , γινόταν , κατά πως θυμάμαι , πολύ πρωί ανήμερα το Πάσχα κι’ όχι μεσάνυχτα , όπως κανονίστηκε να γίνεται αργότερα – και μόλις χτύπαγαν οι καμπάνες , ξεσηκώνονταν όλο το χωριό κι’ όλος ο κόσμος “ συν γυναιξί και…τέκνοις “ ξεκίναγε για την εκκλησιά με τις λαμπάδες στο χέρι , ενώ εμείς τα παιδιά κρατάγαμε και κάνα φτηνοβεγγαλικό ή και κανένα αυτοσχέδιο βαρελότο “ για να το ανάψουμε “ , άμα θα ψέλνεται το “ Χριστός Ανέστη “ .

Άρχιζε λοιπόν , η ακολουθία της Ανάστασης , κι’ όταν ο παπάς έβγαινε στην Ωραία Πύλη με το τρίκηρο για το “ Δεύτε λάβετε φως εκ του ανεσπέρου φωτός “ όλος ο λαός που είχε πλημμυρίσει την εκκλησία άναβε τη λαμπάδα του κι’ ύστερα έβγαινε έξω στην πλατεία της για την Ανάσταση . Εκεί , όταν σε λίγο θα ψέλνεται το “ Χριστός Ανέστη “ , γινόταν κοσμοχαλασιά απ’ τις κωδωνοκρουσίες , τα βεγγαλικά , τα βαρελότα , τις τρακατρούκες και τους πυροβολισμούς , κι’ όλοι χαρούμενοι αντάλλασαν φιλιά , και ξέχναγαν τις έχτρητες και τις παρεξηγήσεις .

Ύστερα απ’ την Ανάσταση , κι’ αφού καταλάγιαζε η χλοβοή κι’ ησύχαζε κάπως ο κόσμος , ξανάμπαιναν πάλι στην εκκλησιά για να συνεχιστεί η Πασχαλιάτικη λειτουργία , γιατί τότε ψέλνονται και οι πιο χαρμόσυνοι Λαμπριάτικοι ύμνοι , που φέρνουν μεγάλη ψυχική αγαλλίαση .

Εδώ , και παντού σχεδόν σήμερα , πολύ λίγοι μπορεί να ξέρουν ότι υπάρχει και συνέχεια , αφού όλοι οι άλλοι , μόλις ειπωθεί το “ Χριστός Ανέστη “ , γίνονται .. “ λαγοί “ και τρέχουν σαν αλαφιασμένοι για να προλάβουν τη μαγειρίτσα και να ριχτούνε στο φαγοπότι . Έτσι , οι πιο συναρπαστικές υμνωδίες με ‘ κείνα τα υπέροχα λόγια , τα πλημμυρισμένα από θεϊκή έμπνευση και ποιητική έξαρση , μετά την Ανάσταση ακούγονται :

“ Πάσχα ιερόν ημίν σήμερον αναδέδεικται ,

Πάσχα καινόν άγιον , Πάσχα μυστικόν ,

Πάσχα πανσεβάσμιον , Πάσχα Χριστός ο Λυτρωτής ,

Πάσχα των πιστών , Πάσχα Κυρίου Πάσχα ….”

Για να καταλήξει , σα χρυσή κατακλείδα της μεγαλειόδικης αυτής Πασχαλιάτικης λειτουργίας , ο εμπνευσμένος κατηχητικός λόγος του Ιωάννου του Χρυσοστόμου με τις τόσο ευφρόσυνες παραινέσεις :

“ Ει τις ευσεβής και φιλόθεος απολαυέτω της καλής ταύτης και λαμπράς πανηγύρεως . Ει τις δούλος ευγνώμων εισελθέτω χαίρων εις την χαράν του Κυρίου ..πλούσιοι και πένητες μετ’ αλλήλων χορεύσατε …Νηστεύσαντες και μη νηστεύσαντες ευφράνθητε σήμερον .. Ο μόσχος πολύς ουδείς εξέλθει πεινών .”

Ποιός κάθεται σήμερα δύο ώρες μετά την Ανάσταση να παρακολουθήσει αυτή την τόσο χαρούμενη κι’ ευφρόσυνη πνευματική πανδαισία ! Κι’ όμως , τότε , λιγοστοί ήταν εκείνοι που έφευγαν για να πιάσουν νωρίτερα δουλειά στο τραπέζι , ενώ οι άλλοι , οι πολλοί , έμεναν ως το τέλος και γύριζαν καταχαρούμενοι στα σπίτια μ’ αναμμένες τις λαμπάδες για να φωτιστεί και το σπίτι και κάθονταν στο Πασχαλιάτικο τραπέζι για να “ ευφρανθώσιν “ κατά τη Δεσποτική παραίνεση .

Νωίς τ’ απόγιομα , ύστερα απ’ το πλούσιο Λαμπριάτικο τσιμπούσι , , ξαναχτύπαγε η καμπάνα για τη γιορτή “ της αγάπης “ κι’ όλοι ξαναπήγαιναν στην Εκκλησιά και μετά την ακολουθία έβγαιναν έξω στην πλατεία , κι’ εκε’ί , με τους παπάδες πρώτους και σε συνέχεια τους γερόντους κι’ όλους τους άλλους , ασπάζονταν το Ευαγγέλιο κι’ αλληλοευχόμενοι φιλούσε ο ένας τον άλλο κι’ ύστερα αφού σχημάτιζαν μια ανθρώπινη αλυσίδα , άρχιζαν το χορό και τα τραγούδια μέχρι αργά τη νύχτα , που ξαναγύριζαν στα σπίτια καταχαρούμενοι κι’ ευχαριστημένοι απ’ το γλεντοκόπι , που τους έκανε να ξεχάσουν τις πίκρες και τις στενοχώριες .

Ήταν , στ’ αλήθεια , ωραία εκείνα τα χρόνια , στ’ αμόλευτα από πολιτικές αντιθέσεις κι’ αντιζηλίες , χωριά , γιατί ο κόσμος ζούσε πιο άδολα κι’ αθώα , υπήρχε ομόνοια ανάμεσά τους και πο΄λλή κατανόηση μεταξύ τους και δεν τους βασάνιζε το ψυχικό άγχος κι’ η κακοδαιμονία , που μας ταλαιπωρεί σήμερα .

Πως λοιπόν , θα ‘ ταν δυνατό να μη θυμάμαι , κάποτε – κάποτε , αν και πέρασαν δεκαετίες , κάποιες από κείνες τις ξεχασμένες Πασχαλιές , που μου είχαν δώσει τόση χαρά σε κείνα τα , τόσο ξεμακρυσμένα , παιδικά ..χρόνια !!

* *

O Δημ . Υφαντής , ήταν Κροκυλειώτης , ανώτατος αξιωματικός της Αστυνομίας , και έζησε τα γυμνασιακά του χρόνια στο Λιδορίκι . Η σημερινή ανάμνησή του , αλλά και πολλές άλλες , έχουν δημοσιευτεί στην εφημερίδα « Λιδωρίκι » του Γιώργου Καψάλη

Κροκύλειο 1

ΧΡΙΣΤΟΣ  ΑΝΕΣΤΗ  - ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ

Απ’ το « Λιδωρίκι » με αγάπη ….Κ.Κ.-

ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΙΚΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΜΕ ΑΡΝΙΑ ΚΑΙ..ΠΥΡΟΜΑΧΙΚΑ ..

Λαμπριάτικη  αναμνηστική  φωτογραφία του  1961 ή  62 , των  ανθρώπων  μιας  ολόκληρης γειτονιάς ,με  παράδοση  στο  γιορτασμό  αυτής  της  μέρας , ψήστες  Γιάννης Ζόγκζας , Γ,Δούκας , Θυμ. Μαργέλλος , Γ. Αναγνωστόπουλος , Χρ. Γατάκης και  Γιάννης Κανδρής , ενώ γύρω  βρίσκονται μέλη  των  οικογένειών  τους
Αρχείο  Γιάννη  Ζόγκζα

   ****************

Τούτες τις χρονιάρες μέρες , η σκέψη γυρνάει με νοσταλγία στα παλιά , στα παιδικά μας χρόνια .

Τότε , που ναι μεν είχαμε σχεδόν άδεια την κοιλιά μας , αλλ’ είχαμε γεμάτη την ψυχή μας από αγάπη , σεβασμό στην παράδοση , πίστη στην πατρίδα και τη θρησκεία και μεγάλη λατρεία για το χωριό μας . Τότε , που ο μακαρίτης ο παπα Τσονάκας – Θεός να αναπαύει την ψυχή του – την Ανάσταση την άρχιζε στις 3 τη νύχτα και την τελείωνε το πρωί . Κι’ όχι όπως τώρα στις 12 – μην κοτραστούν οι ..χορτάτοι Νεοέλληνες – που προγκάνε όλοι πριν ακούσουν καλά – καλά το « Χριστός Ανέστη » και τρέχουν στα σπίτια τους να φάνε τη μαγειρίτσα τους , λες και δεν θα ξαναδούν ποτέ φαγητό στη ζωή τους !

Ήταν σαν όνειρο να ξεκινάς στις 3 και στις 4 για την Ανάσταση . Μέσα στο βαθύ σκοτάδι , , με τις μεθυστικές μοσχοβολιές των ανθισμένων δέντρων , τα γλυκοκελαηδήματα των αηδονιών , που το’ λεγαν ξάγρυπνα όλη νύχτα στο Ρουμάνι και στον Παλιόραγκο , το πρωινό ανοιξιάτικο μυρωμένο αεράκι να σου τρυπάει τη μύτη . Κι εσύ , παιδί , με τα καλά σου ρούχα , να παίρνεις τα’ ανηφόρι για την εκκλησιά .

Ήθελες δεν ήθελες , ένιωθες στη βαθειά νύχτα το μυστήριο της Ανάστασης , ανακατεμένο στο παιδικό μυαλό σου με την Ανάσταση της Πατρίδας . ( Έτσι τουλάχιστον μας έκαναν να νιώθουμε οι δάσκαλοί μας , οι αείμνηστοι : Κάγκαλος , Σφέτσος , και Μίχος , κι ας μην είχαν βγάλει Πανεπιστημιακές σχολές , ούτε σπούδασαν μοντέρνα ..Παιδαγωγική ) .

Αξέχαστα χρόνια , αλησμόνητοι καιροί , γεμάτοι γλυκές θύμισες !

Τα προεόρτια άρχιζαν απ’ την παραμονή του Λαζάρου , ο μπάρμπα Γιάννης Αναγνωστόπουλος ( Σιουκαράς ) , σχημάτιζε γκρουπ από κοπέλες του Γυφτομαχαλά , και έλεγαν τα Λάζαρα . Ντυμένος φουστανελάς , μ’ ένα ανθοστόλιστο καλάθι , για τα φιλοδωρήματα , γύριζε όλο το χωριό . Επικεφαλής των κοριτσιών ήταν η Ταρανοκατίνα , η οποία με την απίθανη φωνή της , ξεσήκωνε το χωριό , λέγοντας για τον καθένα ξεχωριστά παινέματα . Ήταν ολόκληρο λαογραφικό αρχείο και χαιρόσουν να την ακούς .

Τα παιδιά , εμποτισμένα απ’ το προπολεμικό δυναμικό -πνεύμα , ετοίμαζαν τα πυρομαχικά τους . Αγοράζοντας μπαρούτες , σκαλίζοντας ροζιάρες αγκορτσιές για ξυλοκούμπουρα , ισιώνοντας σωλήνες για χαλκούνια .


Δεκαετία  του  '50  στην  αυλή  του σπιτιού  της  Κρυστάλλως , ψήνουν  τα  Λαμπριάτικα αρνιά  οι  οικογένειες Θαν. Λατσούδη και  Δημ .Κρικέλα .  Από  αριστερά , Νούλα  Λατσούδη , Τασία  Κρικέλα , Βάσω Κρικέλα , Θαν. Λατσούδης , Γ.Λατσούδης , Δ, Κρικέλας , Μαρία  Λατσούδη , Νίνα  Λατσούδη  και  καθιστές Ελένη  Λατσούδη και  Ελένη  Κρικέλα .
Αρχείο  Τασίας Κρικέλα - Γιακουμινάκη

****************

Πρώτοι σ’ αυτά ο Κανναβούλας , ( Γ. Καραγιώργος ) , ο Γιωργάκης της Τραμποβάσως , ο Μαλαμοχρήστος , κι οι μακαρίτες Π. Μαντάς , Ζησιμοθάνος και Σκουτοθανάσης . Καθένας τους και μάστορας στην κατασκευή πυροκροτημάτων , που γκρέμιζαν και σπίτι όταν έπεφταν .

Κι’ όταν ερχόταν η Μ. Παρασκευή , χάλαγε ο κόσμος , γινόταν τέτοιος σαματάς , που κι ο ίδιος ο Χριστός , θέλοντας και μη ανέβαινε στους ουρανούς , μη υποφέροντας τη φασαρία της…λεβεντιάς και της ανδρειοσύνης , των Γυφτομαχαλιωτών και Ψαλιωτών ασίκηδων !

Κι η αστυνομία τι έκανε ; Τίποτα …έκλεινε τ’ αυτιά κι έκανε πως δεν βλέπει , ούτε ..ακούει..Και ποιόν να πρωτοπιάσει ;

Μια ωραία εικόνα ήταν οι νυχτερινές ακολουθίες του Μεγαλοβδόμαδου , δεν υπήρχε ηλεκτρικό και τα παιδιά , για να φωτιζόμαστε στο δρόμο για την εκκλησιά , φτιάχναμε τα λεγόμενα « κυριελεησα » . Παίρναμε ένα άδειο κονσερβοκούτι , του περνούσαμε ένα σύρμα και το κρατούσαμε σαν θυμιατό . Του βάζαμε μέσα ρετσίνι , το ανάβαμε , και το κουνούσαμε πέρα – δώθε , ψέλνοντας όλοι μαζί : « Κύριε ελέησον , Κύριε ελέησον , Κύριε ελέησοοοοον….»

Ανήμερα της  Λαμπρής ( 19 - 4 - 2009 ) στο  σπίτι  του  Ασημάκη  Πλιάνου  στο  Βαρούσι , όλα  είναι  έτοιμα για  το  ψήσιμο  του  αρνιού , αλλά οι  δυο  αγαπημένοι  φίλοι  Βασίλης  Ρέλλος  και  ο οικοδεσπότης  του .." παραδείσου " Ασημάκης Πλιάνος , κάνουν την.." εισαγωγή " στο  θέμα , με  κοκορέτσι και  κρασάκι...Ο νεαρός  δεξιά με τη  φόρμα , είναι  του Α’  Συστήματος ..”Ναυτοπροσκόπων “….Βαρουσίου ..βαθμοφόρος  μάλιστα …
  Αρχείο Κ.Καψάλη

   *****************

Φτάναμε στην εκκλησιά και πιάναμε δίπλα στους ψαλτάδες , Παπαπαναγιώτου και Κολοβό . Όσοι ξέραμε , σιγοψέλναμε κι εμείς ιδίως τα « εγκώμια » . Μερικές φορές , ιδίως τη Μ. Πέμπτη , με τα 12 ευαγγέλια , τα πιο πολλά παιδιά δεν άντεχαν ως το τέλος κι αποκοιμούνταν στα σκαλιά της Ωραίας Πύλης , έχοντας την αθωότητα της παιδικής ψυχής ζωγραφισμένη στα πρόσωπά τους .

Άλλοι όμως έμεναν ξάγρυπνοι και παρακολουθούσαν ψάχνοντας που έλεγε εκείνη την ώρα ο παπάς , μέσα σε κάτι βιβλιαράκια που πουλούσε ο Π. Μπίλιος , στο βιβλιοπωλείο του ένα φράγκο . Ήταν όμως και μερικές…κάλτσες , που περίμεναν τον παπα Τσονάκα να πει σε κάποιο Ευαγγέλιο τη μετοχή του αορίστου « πονηρού » ρήματος … Αλλά εκείνος αποφεύγοντας το..φραστικό σκόπελο , έλεγε « υπανδρευθείς » , προς μεγάλη λύπη των.. καλτσών !

Που να τα θυμηθείς όλα ! Αλλά πως να ξεχάσεις τα εκατοντάδες λαμπριάτικα αρνάκια , που έφερναν για πούλημα οι τσοπάνηδες των γύρω χωριών ; Ποιός να τα πάρει , αφού όλοι σχεδόν οι Λιδορικιώτες , είχαν κατσίκια απ’ τις μανάρες τους ; Ό,τι έπαιρναν οι ξένοι . Τα έφερναν μπροστά στα Σαψαρέϊκα , πίσω απ’ την εκκλησιά , βαμμένα στη ράχη τους , τα σήκωναν ψηλά , να δουν αν είναι παχιά , αντίθετα δηλαδή απ’ ότι γίνεται σήμερα , που όλοι κυνηγούν …φανάρια ..

Λαμπρή 19- 4 - 2009 , το  κοκορέτσι στο  μπαλκονάκι  του  Γυφτομαχαλά ...ψήνεται
Αρχείο  Κ.Καψάλη

**************

Ανήμερα της Λαμπρής , άναβαν οι φωτιές για τα κοκορέτσια και τα αρνιά , αλλά και οι…κουμπούρες ..Προπαντός αυτές . όλο το..αρνίφιλο μένος της Λιδορικιώτικης νεολαίας εκδηλωνόταν στα σοκάκια και στ’ αλώνια με χαλκούνια , τρίγωνα , ξυλοκούμπουρα , αλλά και..δυναμίτες ακόμα .Έπρεπε το αρνί που..ψενόταν να…γιορταστεί …

Ο κόσμος χαιρόταν , ένιωθε Πάσχα , , γιόρταζε ανυπόκριτα , ξεφάντωνε , ξέδινε μ’ όλη του την ψυχή . Όλοι ευφραίνονταν , , πλούσιοι και φτωχοί . Οι τσοπάνηδες έπηζαν καρδάρες και βεδούρες γιαούρτι και μοίραζαν στους φτωχότερους , σ’όσους δεν είχαν… Κάποιος θα ‘δινε κρέας , σε ένα που δεν είχε , μια συκωταριά να φκιάσει τις γαρδούμπες του , υπήρχε αγάπη και..αληλεγγύη ..

   Λαμπρή  19 - 4 - 2009 , το  πρώτο  αρνί  είναι  έτοιμο , από  δεξιά : Θανάσης Γεωργουσλοπουλος , ...Μπατατούδης , η  γυναίκα  του , η  γυναίκα  του Θανάση ο  γιός  του , ο  Θύμιος Γεωργουσόπουλος και  η  κυρά  Κατερίνη  Γεωργουσοπούλου - Ταρανοκατερίνη , σε αναμνηστική  φωτογραφία .
Αρχείο Κ.Καψάλη

**********************

Πέρναγες τα σοκάκια , και στις αυλές και λιγωνόσουν από την τσίκνα του κοκορετσιού και του αρνιού ή της γαρδούμπας .. Μέχρι να ψηθεί το αρνί , θα ήταν έτοιμο το κοκορέτσι για ένα κρασάκι στον επισκέπτη . Μια ..πατσιούλα , ένα γλυκάδι στα κάρβουνα , ένα αυγό , λίγο φρεσκόπηχτο τυρί .

Κι’ όταν ψηνόταν τα’ αρνί , και κρύωνε λίγο να..στραγγίσει , άρχιζε το τουφεκίδι ξανά , που χάλαγε ο κόσμος . Μετά στρωνόταν το τραπέζι κι άρχιζε το φαγοπότι . Όποιος ήξερε , διάβαζε στη ..πλάτη του αρνιού , αν δεν ήξεραν την εξηγούσε ο Αρπάλης , ο Κορδοπλής , ο Κλωσσοθανάσης , ο Πουρναλέξης , κι άλλοι οιωνο..σκόποι του χωριού , που κρατούσαν την παράδοση της οιωνοσκοπίας απ’ τον καιρό των αρματωλών και της κλεφτουριάς .

Πάσχα  17-4-1955 , στην  εκκλησία της Ζωοδόχου  Πηγής , από  αριστερά Μαρία Κλώσσα ,  Μαρία Μπούγαλη , Τέτα Α. Κλώσσα , Ντίνα Μπούγαλη , Τέτα Κ. Κλώσσα , και  Τασία Δούκα
Αρχείο Τασίας  Δούκα

****************

Τ’ απόγευμα , όταν σήμαινε η καμπάνα για την Αγάπη , ανέβαιναν όλοι , συν γυναιξί και..τέκνοις , με τα άσπρα παπούτσια και τα καλά τους ρούχα , στην εκκλησιά . Άκουγαν με κατάνυξη την απογευματινή λειτουργία κι ύστερα το ‘ πιαναν στο χορό , που κράταγε ως το βράδυ .

Λιδορίκι  1967 , Λαμπρή  στο  Ταλταίϊκο  σο  Βαρούσι , Ν.Κ.Πέτρου - Τάλτας , Γιαννούλα  Γ. Πέτρου - Τάλτα , Ν.Ι.Πέτρου , Χαρ. Ι. Πέτρου , Θαν. Κων Πέτρου , Ζωίτσα  Χαρ. Δρόσου , Ευθυμία  Χαρ. Δρόσου και Κ.Χαρ. Δρόσος .
Αρχείο Μαρίας  Πέτρου  Νταλάκα

*********************

Τώρα αυτά – ιδίως στα παιδιά – φαίνονται ..απόκοσμα και παράξενα , άλλαξαν κι’ αυτά . Ποιο παιδί σήμερα θα συγκινηθεί με τη λαμπροκουλούρα της νονάς του , όπως εμείς στον καιρό μας ; Όταν εμείς παίρναμε την κουλούρα μας , που είχε μέσα συνήθως , ένα αυγό ή μια ..κοκόσια ( ..καρύδι ) ή – σπάνια – ένα δίφραγκο , μας φαινόταν πως μας χάριζαν τον ουρανό με τα’ άστρα , τώρα όμως ;

Τώρα είπαμε : Γεμίσαμε την άδεια μας κοιλιά και αδειάσαμε την ..ψυχή μας !!!

  Καψαλαίϊκο , σε  κάποια  Λαμπρή στις  αρχές  της  δεκαετίας  του  '50 . Τα αρνιά  ψήνουν  ο  Γ.Σπ. Καψάλης  και  η  Αγγελική  Καψάλη , όρθιοι  Κατίνα  Καψάλη , Κ.Καψάλης , Γ. Καψάλης , Λέλα  Κάρλου , Ηλ. Κάρλος  με  την  κορούλα  του Τζένη , και  Σπ.Καψάλης , καθιστός  ο  Θυμιος  Καψάλης
Αρχείο  Κ.Καψάλη

*************

Η ολοζώντανη κι’ ολόδροση αφήγηση της νοσταλγικής « Πασχαλιάτικης » ανάμνησης του αξέχαστου Λιδορικιώτη λογοτέχνη Αλέκου Κωστάκη – Μαργέλλου , του Καφτανιαλέκου , όπως όλοι οι φίλοι και χωριανοί τον λέγαμε , δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα « Λιδωρίκι » του Γιώργου Καψάλη το Μάρτιο του 1982 , αριθ. Φυλ. 4 και είναι πραγματικά μια.. « αξονική τομογραφία » της Λιδορικιώτικης προπολεμικής ζωής , ειπωμένης με τον υπέροχο τρόπο του Αλέκου …

Λιδορίκι , Λαμπρή  1934 ή 35 . Το  ψήσιμο  των  αρνιών  στην  Καλαπτσαίϊκη  αυλή . Εικονίζονται μέλη των οικογενειών των  αδελφών Χρήστου  και  Παναγιώτη Καλαπτσή και του Θαν. Κόκκινου και επισκέπτες γύρω  στο  τραπέζι δεξιά  ο Τάσος  Τάσος Ταμβάκης , Θυμ. Κουλόπουλος , , Κ.Μαργέλλος κ.α . Ψήστης είναι  ο  γέρο Καλαπτσής - Τουρλούμης .
Αρχείο Τάκη  Καλαπτσή

   ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΚΑΙ…ΚΑΛΑ

Απ’ το « Λιδωρίκι » με αγάπη ….Κ.Κ.-

ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ..

 

 

 

ΧΡΙΣΤΟΣ  ΑΝΕΣΤΗ  ΧΩΡΙΑΝΟΊ  --  ΧΡΟΝΙΑ  ΠΟΛΛΑ΄

Για  να  αποφευχθούν ..τυχόν παρεξηγήσεις , σας  υπενθυμίζουμε για  άλλη  μια  φορά  , πως  η  σελίδα  μας φιλοξενεί  με  χαρά  της  ευχετήρια μηνύματα αλά και  κείμενα  γενικά , υποψηφίων  ( κάθε..χρώματος  και..παρατάξεως  ) και  όχι  μόνον , με  την  προϋπόθεση πως  δεν  θα  έχουν υβριστικό  ή  προσβλητικό  περιεχόμενο και  θα  κινούνται  μέσα  στα  όρια  της…ευπρεπείας

ΕΥΧΕΤΗΡΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ

Χαρ.Πέτρου  Δεκέμβριος 2013

Ο Πρόεδρος  του  Τ.Δ.Λιδορικίου  εύχεται  σε  όλους  τους  Λιδορικιώτες , όπου  κι’αν  ζουν  όπου  κι’ αν  βρίσκονται

    ΧΡΟΝΙΑ   ΠΟΛΛΛΑ

                          ΧΡΙΣΤΟΣ    ΑΝΕΣΤΗ

 

     Χαράλαμπος  Πέτρου   Πρόεδρος  Τ.Δ Λιδορικίου